Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin Rus hava sahasının sivil havacılık açısından giderek daha riskli hale geldiğine yönelik açıklamaları, Rusya'ya uçuşlarını sürdüren ülkeler açısından olası etkileri gündeme getirdi. Türkiye'nin Rusya ile yoğun hava ulaşımı ve turizm ilişkileri nedeniyle gelişmelerin Türk havacılık sektörü açısından da yakından izlenmesi bekleniyor.

Zelenskiy, 1 Eylül'de yaptığı açıklamada Rus hava sahasını kullanan hava yolu şirketleri ile sigorta kuruluşlarına seslenerek Ukrayna'nın Rusya içerisindeki insansız hava aracı operasyonlarının artacağını söyledi.

Ukrayna yönetimi, sivil uçakların hedef alınmadığını belirtirken, artan İHA faaliyetlerinin Rus hava sahasında oluşturabileceği güvenlik risklerinin dikkate alınması gerektiğini savundu.

Kiev yönetimi konuyu Uluslararası Sivil Havacılık Örgütüne (ICAO) da taşıyarak hava yolu şirketleri ve ilgili ülkeleri Rus hava sahasındaki riskler konusunda bilgilendirdi.

Rusya ise Ukrayna'nın açıklamalarına karşı çıkarak hava sahası ve havalimanlarındaki güvenlik önlemlerinin sürdüğünü ve sivil havacılık faaliyetlerinin devam ettiğini açıkladı.

Hava yolu şirketleri açısından maliyetler artabilir

Rus hava sahasındaki İHA faaliyetlerinin yoğunlaşması halinde konu yalnızca uçuşların geçici olarak ertelenmesi veya bazı havalimanlarının kısa süreli kapatılmasıyla sınırlı kalmayabilir.

Hava yolu şirketlerinin güvenlik değerlendirmelerini değiştirmesi durumunda uçuş rotalarının yeniden planlanması, seferlerin azaltılması veya iptal edilmesi ve operasyon maliyetlerinin yükselmesi gündeme gelebilir.

Sigorta şirketlerinin risk değerlendirmelerinde değişikliğe gitmesi de havacılık şirketlerinin maliyetlerini etkileyebilecek unsurlar arasında bulunuyor.

Bununla birlikte Rus hava sahasının uzun süreli veya geniş kapsamlı şekilde kullanılamaz hale geleceğini söylemek için mevcut durumda yeterli veri bulunmuyor. Gelişmelerin seyri, Ukrayna'nın İHA operasyonlarının kapsamı ile Rusya'nın uygulayacağı hava sahası güvenlik tedbirlerine bağlı olacak.

Türkiye'nin Rusya bağlantıları önem taşıyor

Rusya-Ukrayna savaşının ardından Avrupa ve ABD merkezli birçok hava yolu şirketi Rus hava sahasını kullanmayı bıraktı. Buna karşılık Türkiye, Çin ve Körfez ülkelerindeki bazı hava yolu şirketleri Rusya bağlantılı operasyonlarını sürdürmeye devam ediyor.

Bu nedenle Rus hava sahasında yaşanabilecek uzun süreli aksaklıkların Batılı taşıyıcılardan çok Rusya ile uçuş bağlantılarını koruyan şirketleri etkileme ihtimali bulunuyor.

Türkiye açısından Türk Hava Yollarının Rusya bağlantılı seferleri ve İstanbul'un uluslararası aktarma merkezi konumu öne çıkıyor.

THY'nin mevcut uçuş programında İstanbul'dan Moskova, St. Petersburg ve Kazan'a doğrudan seferler bulunuyor. Rus hava sahasına yönelik güvenlik değerlendirmelerinde önemli bir değişiklik yaşanması halinde uçuş süreleri, rotalar ve operasyon planlamaları da bundan etkilenebilir.

Turizm açısından da yakından takip ediliyor

Rusya ile Türkiye arasındaki hava ulaşımının bir diğer önemli boyutunu turizm oluşturuyor.

Resmi verilere göre 2025 yılında Rusya'dan Türkiye'ye yaklaşık 6,9 milyon ziyaretçi geldi. Rusya, Türkiye'nin en önemli turizm pazarları arasındaki yerini koruyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de 1 Eylül'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmede Rus turistlerin Türkiye'ye ilgisinin devam ettiğini ifade etti.

Bu nedenle Rusya ile Türkiye arasındaki hava trafiğinin önemli ölçüde aksaması halinde gelişmeler yalnızca havacılık şirketlerini değil, turizm sektörünü de etkileyebilir.

Ancak mevcut aşamada Rus turistlerin Türkiye'ye gelişinde geniş çaplı bir kesinti yaşanacağına ilişkin kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil.

Türkiye açısından hangi riskler bulunuyor?

Rus hava sahasındaki güvenlik koşullarının kötüleşmesi durumunda Türkiye açısından birkaç başlık öne çıkabilir.

Uçuşların yeniden planlanması hava yolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerini artırabilir. Sigorta maliyetlerinde yaşanabilecek artışlar bilet fiyatları ve sefer planlamaları üzerinde baskı oluşturabilir.

Rusya'daki bazı havalimanlarının güvenlik gerekçesiyle geçici olarak kapatılması da uçuşlarda gecikme ve iptallere neden olabilir.

Gelişmelerin uzun süreli hale gelmesi durumunda Rusya'dan Türkiye'ye yönelik turizm hareketliliği üzerinde de sınırlı veya daha geniş çaplı etkiler ortaya çıkabilir.

Buna karşılık Rus hava sahasının tamamen kapanması veya Türkiye-Rusya uçuşlarının büyük ölçüde durması mevcut durumda kesinleşmiş bir senaryo değil.

Süreç havacılık güvenliği açısından izleniyor

Zelenskiy'nin açıklamaları, Rusya-Ukrayna savaşında sivil havacılığın güvenlik boyutunu yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.

Ukrayna, Rus hava sahasındaki İHA faaliyetlerinin sivil havacılık açısından artan risk oluşturduğunu savunurken, Moskova bu değerlendirmeyi reddediyor ve gerekli güvenlik önlemlerinin alındığını belirtiyor.

Türkiye açısından ise konunun temel önemi, Rusya ile devam eden yoğun hava ulaşımı, İstanbul'un aktarma merkezi rolü ve milyonlarca Rus turistin Türkiye'yi ziyaret etmesinden kaynaklanıyor.

Bu nedenle Rus hava sahasındaki güvenlik koşullarında yaşanabilecek değişikliklerin Türk hava yolu şirketleri ve turizm sektörü üzerindeki muhtemel etkilerinin önümüzdeki dönemde yakından takip edilmesi bekleniyor.